อาเจียน ท้องเสีย กินผิดปกติ อาการทางเดินอาหารแบบไหนของสัตว์เลี้ยงที่ต้องรีบพบหมอ

ตื่นเช้ามาเจอสัตว์เลี้ยงอาเจียนกองอยู่กลางห้อง คำถามแรกที่ผุดขึ้นในหัวมักเป็น "ต้องรีบพาไปหาหมอเดี๋ยวนี้ไหม หรือรอดูอาการก่อนได้" คำตอบที่ถูกต้องไม่ใช่แบบเดียวเสมอไป เพราะอาการทางเดินอาหารมีตั้งแต่แบบหายเองได้ในไม่กี่ชั่วโมง ไปจนถึงแบบที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลสัตว์ทันที

โจทย์ยากคือทั้งสองแบบหน้าตาคล้ายกันมากในช่วงแรก การรู้จักจุดสังเกตที่ต่างกันจึงมีประโยชน์กว่าการเดาสุ่มหรือรอดูไปเรื่อย ๆ

สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของอาการทางเดินอาหารเฉียบพลันไม่ใช่โรคร้ายแรง แต่เป็นเรื่องง่าย ๆ อย่างการกินของแปลก กินขยะหรือของเน่า เปลี่ยนอาหารใหม่เร็วเกินไป หรือเครียดจากการเดินทาง/สภาพแวดล้อมเปลี่ยน

ถ้าสัตว์เลี้ยงอาเจียนหรือถ่ายเหลวเพียงครั้งเดียว ยังสดใส ดื่มน้ำได้ และกินมื้อถัดไปได้ตามปกติ โดยไม่มีเลือดปน มักพอสังเกตอาการที่บ้านได้อีกสักระยะ สัตวแพทย์หลายคนแนะนำให้งดอาหารมื้อถัดไปสั้น ๆ แล้วค่อยกลับมาให้อาหารอ่อนย่อยง่ายก่อนกลับไปให้อาหารปกติ แต่รายละเอียดควรถามสัตวแพทย์ประจำของคุณ เพราะแนวทางปัจจุบันมีการปรับเปลี่ยนอยู่เรื่อย ๆ

• อาเจียนหรือถ่ายเหลวติดต่อกันเกิน 24 ชั่วโมง หรือเกิน 2-3 ครั้งในไม่กี่ชั่วโมง
• มีเลือดสดหรือสีดำคล้ำปนในอาเจียนหรืออุจจาระ
• ซึม ไม่ยอมลุกเดิน หรือปฏิเสธน้ำ ซึ่งเสี่ยงขาดน้ำเร็ว โดยเฉพาะในลูกสัตว์และสัตว์สูงอายุ
• ท้องบวมตึง พยายามอาเจียนแต่ไม่มีอะไรออกมา
• ทราบหรือสงสัยว่ากลืนวัตถุแปลกปลอมเข้าไป เช่น ของเล่นชิ้นเล็ก เชือก หรือถุงเท้า

เมื่ออาการทางเดินอาหารเป็น ๆ หาย ๆ ต่อเนื่องเป็นสัปดาห์หรือเป็นเดือน มักไม่ใช่แค่ "กินของแปลกอีกแล้ว" แต่ควรพิจารณาสาเหตุอื่นร่วมด้วย เช่น พยาธิในทางเดินอาหารที่ยังถ่ายไม่หมด อาหารที่แพ้หรือไม่ถูกกับร่างกาย ภาวะลำไส้อักเสบเรื้อรังซึ่งต้องดูแลระยะยาว ตับอ่อนอักเสบในสุนัขที่มักตามหลังการกินของมันมาก ๆ อย่างเศษหนังไก่ทอด หรือแม้แต่วัตถุแปลกปลอมเส้นยาวอย่างเชือกที่แมวกลืนเข้าไปแล้วค้างอยู่ในลำไส้

อาการเรื้อรังแบบนี้ต้องอาศัยการตรวจอย่างเป็นระบบ ไม่ใช่การลองเปลี่ยนอาหารไปเรื่อย ๆ ด้วยตัวเอง เพราะบางสาเหตุต้องอาศัยการตรวจเลือด ตรวจอุจจาระ หรือแม้แต่การทำอัลตราซาวด์เพื่อวินิจฉัยให้แน่ชัด

อาการทางเดินอาหารเป็นหนึ่งในเหตุผลที่พาสัตว์เลี้ยงไปหาหมอบ่อยที่สุด และส่วนใหญ่ไม่ได้ร้ายแรง แต่เพราะมันมีทั้งแบบไม่ร้ายแรงและร้ายแรงปะปนกันอยู่ในอาการที่หน้าตาคล้ายกันมาก การรู้จักสัญญาณที่ต้องรีบไปและกล้าตัดสินใจพาไปตรวจเมื่อไม่แน่ใจ คือทักษะที่คุ้มค่าที่สุดอย่างหนึ่งที่เจ้าของสัตว์เลี้ยงควรมีติดตัวไว้