ห้องร้อนอบอ้าวตอนบ่าย ลดความร้อนในห้องโดยไม่ต้องเปิดแอร์ทั้งวัน

บ่ายสามโมง แดดส่องเข้าหน้าต่างฝั่งตะวันตกจนผ้าม่านบาง ๆ อุ่นมือเวลาจับ พัดลมหมุนเต็มแรงแต่ลมที่โดนหน้าก็ยังร้อน คุณลุกไปเปิดตู้เย็นบ่อยกว่าปกติ และนับเวลาว่าเมื่อไหร่จะยอมแพ้แล้วเปิดแอร์

พอตกค่ำ แดดหมดไปแล้ว แต่ผนังห้องยังอุ่น นอนแล้วยังเหงื่อซึม ที่น่าหงุดหงิดคือคุณไม่ได้ทำอะไรผิด แค่ความร้อนเข้ามาทางที่คุณยังไม่ได้ปิด และค้างอยู่เพราะยังไม่ได้ระบายออกในเวลาที่ควร

ตอนเที่ยง ดวงอาทิตย์อยู่สูงเกือบตรงหัว แดดส่วนใหญ่ตกลงบนหลังคา ส่องเข้าหน้าต่างได้ไม่ลึก แต่พอบ่าย ดวงอาทิตย์ลดต่ำลงทางทิศตะวันตก แสงจึงพุ่งเข้าหน้าต่างฝั่งนั้นแบบเกือบตั้งฉาก ทะลุกระจกเข้ามาถึงพื้นและเฟอร์นิเจอร์ในห้องตรง ๆ

แสงแดดที่ผ่านกระจกเข้ามาแล้วจะกลายเป็นความร้อนเมื่อตกกระทบพื้น ผนัง และของในห้อง แล้วความร้อนนั้นออกทางกระจกได้ยากกว่าตอนเข้า คล้ายรถที่จอดตากแดดไว้ แค่ชั่วโมงเดียวในรถก็ร้อนกว่าข้างนอกมาก

อีกเหตุผลคือความร้อนสะสม ผนังปูนและพื้นคอนกรีตดูดความร้อนไว้ตั้งแต่เช้า เหมือนหม้อดินที่ยกลงจากเตาแล้วยังร้อนอยู่อีกนาน ห้องจึงร้อนที่สุดหลังจากแดดแรงที่สุดไปหลายชั่วโมง และยังคายความร้อนต่อไปจนถึงค่ำ

ถ้าห้องอยู่ชั้นบนสุด ใต้หลังคาหรือใต้ดาดฟ้า จะมีความร้อนอีกทางที่แผ่ลงมาจากเพดาน ส่วนในห้องเองก็มีแหล่งความร้อนเล็ก ๆ ที่รวมกันแล้วไม่น้อย เช่น การหุงข้าวหรือทำอาหาร เตารีด คอมพิวเตอร์ที่เปิดทิ้งไว้ และหลอดไฟแบบเก่าที่ร้อนมือ

ก่อนจะซื้ออะไร ลองใช้เวลาบ่ายวันหนึ่งเดินสำรวจห้องตัวเอง เพราะแต่ละห้องร้อนด้วยเหตุผลต่างกัน และการแก้ผิดจุดคือการเสียเงินฟรี

เริ่มจากดูว่าหน้าต่างหันไปทางไหน ใช้แอปเข็มทิศในมือถือก็พอ หน้าต่างทิศตะวันตกคือตัวการหลักของความร้อนตอนบ่าย ทิศใต้โดนแดดเฉียง ๆ ได้นานในหลายเดือนของปี ส่วนทิศเหนือโดนน้อยที่สุดเกือบทั้งปี แม้ช่วงหน้าร้อนอาจโดนแดดเช้าและเย็นบ้าง

ช่วงบ่ายสองถึงสี่โมง ลองเอาฝ่ามือแตะกระจก ผ้าม่าน ผนังฝั่งที่โดนแดด และเพดาน จุดที่อุ่นมือชัดเจนคือทางที่ความร้อนกำลังเข้ามา ถ้ามีเทอร์โมมิเตอร์วัดอุณหภูมิห้อง ลองจดอุณหภูมิในห้องเทียบกับข้างนอกสักสองสามช่วงเวลา จะรู้ได้เลยว่าควรเปิดหรือปิดหน้าต่างตอนไหน

สังเกตด้วยว่าห้องร้อนตลอดทั้งวัน หรือร้อนพุ่งเฉพาะตอนบ่าย ถ้าร้อนเฉพาะบ่าย ปัญหาหลักคือแดดทางหน้าต่าง ถ้าร้อนตลอดและร้อนจากเพดาน ปัญหาอยู่ที่หลังคา ซึ่งแก้จากในห้องได้จำกัดกว่า

วิธีที่ได้ผลที่สุดคือไม่ให้แดดตกถึงกระจกตั้งแต่แรก ลองนึกถึงการยืนกลางแดดแล้วกางร่ม กับการนั่งในรถแล้วเอามือบังแดดที่ส่องผ่านกระจกเข้ามา แบบแรกเย็นกว่ามาก เพราะความร้อนถูกกันไว้ข้างนอก ส่วนแบบหลัง ความร้อนเข้ามาในรถแล้ว

ถ้าเป็นบ้านที่ติดตั้งของด้านนอกได้ กันสาดเหนือหน้าต่าง ม่านไม้ไผ่หรือมู่ลี่ที่แขวนนอกกระจก หรือตาข่ายกรองแสงที่ขึงห่างจากผนังเล็กน้อย ช่วยได้มากกับหน้าต่างทิศตะวันตก ต้นไม้ใหญ่หรือไม้เลื้อยบนระแนงก็ให้ร่มเงาและไม่เก็บความร้อนเหมือนผนังปูน แต่ต้องใช้เวลาโต

ถ้าอยู่คอนโดหรือห้องเช่าที่ห้ามติดอะไรด้านนอก ผ้าม่านคือด่านหลัก เลือกผ้าที่ทึบและหนา ด้านที่หันเข้าหากระจกควรเป็นสีอ่อนหรือมีชั้นเคลือบสะท้อนแสง เพราะผ้าสีเข้มจะดูดความร้อนจนตัวผ้าเองร้อนแล้วแผ่ความร้อนเข้าห้องต่อ ม่านควรยาวและกว้างเกินขอบหน้าต่างพอสมควร จะได้ไม่มีแสงลอดตามขอบ

จังหวะก็สำคัญพอกับตัวม่าน ปิดม่านฝั่งที่แดดกำลังจะมาก่อนแดดมาถึง ไม่ใช่ปิดหลังจากห้องร้อนแล้ว ถ้าออกจากบ้านตอนกลางวัน ปิดม่านฝั่งตะวันตกไว้ตั้งแต่เช้า กลับมาห้องจะต่างกันชัด ไอเดียเลือกผ้าม่านและแต่งห้องโดยไม่ต้องเจาะผนังเพิ่มเติม อ่านได้ที่ 10 ไอเดียแต่งห้องให้อบอุ่นน่าอยู่ ด้วยงบหลักร้อย

อีกทางคือฟิล์มกรองแสงหรือฟิล์มกันความร้อนติดกระจก ซึ่งยังให้มองเห็นวิวได้ แต่ถ้าเป็นห้องเช่า ควรถามเจ้าของก่อน เพราะลอกออกแล้วอาจทิ้งคราบกาว

หลายคนเปิดหน้าต่างกว้างตอนบ่ายเพราะคิดว่าลมจะช่วย แต่ถ้าอากาศข้างนอกร้อนกว่าในห้อง การเปิดหน้าต่างก็คือการเชิญความร้อนเข้ามาเพิ่ม กฎง่าย ๆ มีข้อเดียว เปิดเมื่อข้างนอกเย็นกว่าข้างใน ปิดเมื่อข้างนอกร้อนกว่า

ในวันร้อนทั่วไป ช่วงที่ควรเปิดระบายคือหัวค่ำหลังแดดหมดไปจนถึงเช้าตรู่ ส่วนช่วงสายถึงเย็นที่แดดแรง ให้ปิดหน้าต่างและม่านฝั่งที่โดนแดด เก็บความเย็นของกลางคืนไว้ในห้องให้นานที่สุด

ตอนเปิดระบาย ให้เปิดหน้าต่างสองฝั่งที่อยู่ตรงข้ามกันถ้าทำได้ ลมจะไหลผ่านห้องได้ดีกว่าเปิดฝั่งเดียว อากาศร้อนลอยขึ้นสูง ช่องลมด้านบนหรือบานกระทุ้งบนจึงช่วยระบายได้ดี ถ้าห้องมีหน้าต่างบานเดียว ลองตั้งพัดลมบนพื้นหรือโต๊ะให้มั่นคง ไม่วางบนขอบหน้าต่าง แล้วหันหน้าพัดลมออกนอกหน้าต่าง ให้มันดูดอากาศร้อนในห้องเป่าออกไป แล้วเปิดประตูห้องให้อากาศที่เย็นกว่าในบ้านไหลเข้ามาแทน

เปิดหน้าต่างตอนกลางคืนควรมีมุ้งลวดกันยุง และล็อกบานให้เปิดแค่ระยะที่ปลอดภัย โดยเฉพาะห้องชั้นล่างหรือบ้านที่มีเด็กเล็ก ส่วนเวลาทำอาหาร ให้เปิดพัดลมดูดอากาศในครัวหรือในห้องน้ำ ความร้อนและไอน้ำจะได้ไม่วนอยู่ในบ้าน

พัดลมไม่ได้ทำให้อากาศในห้องเย็นลง มันพัดเหงื่อบนผิวให้ระเหยเร็วขึ้น ร่างกายจึงรู้สึกเย็น มอเตอร์ของพัดลมยังปล่อยความร้อนออกมาเล็กน้อยด้วย การเปิดพัดลมทิ้งไว้ในห้องที่ไม่มีคนจึงไม่ได้ช่วยให้ห้องเย็นรอคุณกลับมา ปิดไว้ประหยัดไฟกว่า

ความเชื่อยอดฮิตคือวางขวดน้ำแข็งหรือผ้าเปียกไว้หน้าพัดลมแล้วจะได้แอร์ราคาถูก ความจริงคือช่วยได้นิดหน่อยเฉพาะคนที่นั่งใกล้ ๆ เพราะวิธีนี้อาศัยการระเหยของน้ำ ซึ่งทำงานได้ดีในที่อากาศแห้ง แต่อากาศบ้านเราชื้นอยู่แล้ว น้ำระเหยได้ช้า และยิ่งเพิ่มความชื้นในห้องจนรู้สึกเหนียวตัว

สิ่งที่ได้ผลกว่าคือลดความร้อนที่ตัวคุณโดยตรง อาบน้ำเย็นหรือน้ำอุ่น ๆ ก่อนนอน ใช้ผ้าชุบน้ำเช็ดคอและข้อมือ ใส่เสื้อผ้าฝ้ายบางสีอ่อน และจิบน้ำเป็นระยะแม้ยังไม่หิวน้ำ

ลดความร้อนจากในห้องไปพร้อมกัน ย้ายการทำอาหารที่ใช้ไฟนานไปไว้ตอนเช้าหรือค่ำ ปิดฝาหม้อเวลาต้ม ปิดคอมพิวเตอร์เมื่อไม่ได้ใช้ และเปลี่ยนหลอดไฟเก่าที่ร้อนมือเป็นหลอด LED (หลอดไฟแอลอีดี) ซึ่งปล่อยความร้อนน้อยกว่า

บางวันร้อนเกินกว่าจะสู้ด้วยม่านกับพัดลม ซึ่งไม่ผิดอะไร ข่าวดีคือทุกอย่างที่ทำมาข้างต้นทำให้แอร์ทำงานเบาลง ห้องที่ปิดม่านกันแดดไว้แล้วจะเย็นเร็วกว่า แอร์ทำงานเบากว่า และกินไฟน้อยกว่าห้องที่โดนแดดเต็ม ๆ

เปิดแอร์เฉพาะห้องที่ใช้ ปิดประตูให้สนิท ตั้งอุณหภูมิไม่ต่ำเกินไปแล้วเปิดพัดลมเบา ๆ ช่วย ลมที่พัดผ่านตัวทำให้รู้สึกเย็นได้ที่อุณหภูมิสูงขึ้นอีกหน่อย ถ้าลืมปิดแอร์บ่อย ใช้ปุ่มตั้งเวลาบนรีโมตแอร์ หรือรีโมตอินฟราเรดอัจฉริยะ (Smart IR Remote) ที่สั่งแอร์ผ่านมือถือได้ วิธีเริ่มต้นอ่านได้ที่ เริ่มต้นสร้างบ้านอัจฉริยะ ควบคุมไฟ แอร์ และความปลอดภัย

ส่วนคืนที่ร้อนจนนอนไม่หลับ การจัดห้องให้มืดและเย็นพอดีช่วยให้หลับลึกขึ้น อ่านต่อได้ที่ เปลี่ยนห้องนอนเป็นพื้นที่หลับสนิท

คำถามที่พบบ่อย

พัดลมเพดานช่วยให้ห้องเย็นลงไหม

พัดลมเพดานไม่ได้ลดอุณหภูมิห้องเหมือนพัดลมทั่วไป แต่กระจายลมได้ทั่วห้องจึงทำให้คนรู้สึกเย็นได้ดี ถ้าพัดลมปรับทิศหมุนได้ ช่วงร้อนให้ตั้งให้ลมเป่าลงมาที่ตัว และปิดเมื่อไม่มีคนอยู่ในห้อง

ผ้าม่านสีเข้มกันร้อนได้ดีกว่าสีอ่อนไหม

ไม่เสมอไป ผ้าสีเข้มกันแสงได้ดีแต่ก็ดูดความร้อนจนตัวผ้าร้อน แล้วแผ่ความร้อนเข้าห้องต่อ ม่านที่ด้านหันเข้าหากระจกเป็นสีอ่อนหรือมีชั้นเคลือบสะท้อนแสงจะช่วยสะท้อนแดดออกไปได้มากกว่า

ตั้งต้นไม้ในห้องช่วยให้ห้องเย็นลงไหม

ช่วยได้น้อยมาก ต้นไม้ในกระถางเล็ก ๆ ไม่ได้ลดอุณหภูมิห้องอย่างที่หลายคนหวัง แต่ต้นไม้ใหญ่หรือไม้เลื้อยด้านนอกที่บังแดดไม่ให้ส่องถึงหน้าต่างและผนังช่วยได้จริง

เปิดหน้าต่างตอนกลางวันให้ลมผ่าน ดีกว่าปิดไว้ไหม

ขึ้นกับว่าข้างนอกร้อนกว่าในห้องหรือไม่ ถ้าข้างนอกร้อนกว่า การเปิดหน้าต่างจะพาความร้อนเข้ามา แต่ถ้าเป็นหน้าต่างฝั่งร่มที่มีลมพัดและข้างนอกไม่ร้อนกว่าในห้อง การเปิดก็ช่วยได้ ลองเอามือสัมผัสลมที่เข้ามาหรือดูเทอร์โมมิเตอร์เป็นตัวตัดสิน

ทาสีหลังคาหรือผนังเป็นสีขาวช่วยลดความร้อนไหม

สีอ่อนสะท้อนแดดได้ดีกว่าสีเข้ม จึงช่วยลดความร้อนที่หลังคาหรือผนังดูดเข้าไปได้ โดยเฉพาะผนังทิศตะวันตกและหลังคาที่โดนแดดเต็ม ๆ แต่เป็นงานที่เจ้าของบ้านต้องตัดสินใจ ถ้าเช่าอยู่ควรคุยกับเจ้าของก่อน

ถ้าเริ่มได้แค่อย่างเดียว ให้เริ่มที่หน้าต่างทิศตะวันตก ปิดแดดให้มิดก่อนบ่าย จากนั้นค่อยปรับเวลาเปิดปิดหน้าต่าง แล้วเก็บแอร์ไว้เป็นตัวช่วยสุดท้ายสำหรับวันที่ร้อนเกินจะสู้ไหว