ถ่ายรูปอาหารด้วยมือถือให้น่ากิน แก้ที่แสง มุม และความนิ่งก่อนโทษกล้อง

ข้าวมันไก่จานนั้นดูดีมากตอนวางลงบนโต๊ะ หนังไก่มันวาว น้ำจิ้มสีเข้ม ข้าวเม็ดสวย คุณยกมือถือขึ้นถ่ายหนึ่งรูป เปิดดูแล้วได้ไก่สีเหลืองซีด ข้าวเทาหม่น มีเงาหัวตัวเองทาบอยู่ครึ่งจาน และขอบรูปมีกล่องทิชชูกับขวดซีอิ๊วโผล่มาด้วย

อาหารไม่ได้เปลี่ยนไป ตาคุณกับกล้องแค่เห็นไม่เหมือนกัน สมองช่วยเกลี่ยแสงและตัดของรกออกให้โดยไม่รู้ตัว แต่กล้องบันทึกทุกอย่างตามจริง พอรู้ว่ากล้องพลาดตรงไหน การแก้ส่วนใหญ่ก็ไม่ต้องซื้ออะไรเพิ่มเลย

ทำไมอาหารที่ตาเห็นว่าน่ากิน ถึงดูแบนในจอ

ความน่ากินในรูปมาจากผิวที่วาว เนื้อที่มองเห็นเป็นชั้น และสีที่ใกล้ความจริง ทั้งหมดนี้ขึ้นอยู่กับแสงเป็นหลัก ผิวมันวาวเกิดจากแสงที่สะท้อนเป็นประกายเล็ก ๆ ส่วนชั้นและเนื้อสัมผัสเกิดจากเงาเล็ก ๆ ที่แสงด้านข้างสร้างขึ้นตามร่องของอาหาร

ไฟเพดานในบ้านและในร้านส่วนใหญ่ส่องลงมาตรง ๆ จากด้านบน เงาจึงตกอยู่ใต้อาหารจนมองไม่เห็นผิว อาหารเลยดูแบนเหมือนสติกเกอร์ที่แปะบนจาน ถ้าคุณก้มลงถ่าย หัวและมือถือของคุณยังบังไฟนั้นเองจนเกิดเงาดำทาบจาน

ส่วนสีเพี้ยนมาจากไฟสีเหลืองส้มที่หลายร้านเลือกใช้ ตาคุณปรับตัวกับสีไฟจนเห็นข้าวเป็นสีขาว แต่กล้องอาจปรับไม่ทัน หรือปรับเกินจนอาหารเป็นสีเทาอมฟ้า กล้องมือถือไม่ได้ถ่ายแย่ มันแค่ถ่ายตรงกว่าตาคุณ แก้ที่แสงก่อน แล้วปัญหาอื่นจะเล็กลงตามไปเอง

แสงจากหน้าต่าง ตัวช่วยที่ได้ผลที่สุดและไม่ต้องจ่ายสักบาท

ถ้าเลือกที่นั่งได้ ให้เลือกโต๊ะติดหน้าต่าง แล้ววางจานให้แสงเข้าจากด้านข้างหรือเฉียงด้านหลังของจาน ไม่ใช่จากด้านหลังตัวคุณ แสงที่เข้าด้านข้างจะลากเงาสั้น ๆ ไปตามผิวอาหาร ทำให้เห็นกรอบของหมูทอด ความฟูของไข่เจียว และหยดน้ำมันบนผัดกะเพราชัดขึ้นทันที

ลองนึกภาพการส่องไฟฉายหาของที่ตกบนพื้น ถ้าส่องจากด้านบนตรง ๆ พื้นดูเรียบไปหมด แต่ถ้าวางไฟฉายต่ำแล้วส่องเฉียง ฝุ่นและรอยทุกจุดโผล่ขึ้นมา อาหารก็ทำงานแบบเดียวกัน แสงเฉียงคือสิ่งที่ทำให้เนื้อสัมผัสปรากฏ

แสงที่ดีที่สุดคือแสงนุ่มจากท้องฟ้า ไม่ใช่แดดที่ส่องลงจานตรง ๆ แดดจัดทำให้เงาดำแข็งและส่วนที่สว่างขาวโพลน ถ้าแดดส่องเข้ามาตรงโต๊ะ ขยับจานถอยออกจากแนวแดด หรือดึงผ้าม่านบาง ๆ มากั้น ถ้าเงาฝั่งตรงข้ามหน้าต่างดำเกินไป ใช้กระดาษ A4 สีขาว เมนูสีขาว หรือทิชชูกางออก ตั้งไว้ฝั่งเงาเพื่อสะท้อนแสงกลับเข้าไปนิดหนึ่ง

ถ้าไม่มีหน้าต่าง ให้มองหาไฟที่อยู่ด้านข้าง เช่นโคมไฟบนผนัง หรือเปิดไฟฉายจากมือถือของเพื่อนแล้วให้ส่องผ่านทิชชูจากด้านข้าง แสงที่ผ่านทิชชูจะนุ่มลงมาก

ปิดแฟลชของกล้องเสมอ แฟลชที่ยิงจากตำแหน่งเลนส์ตรงหน้าจะลบเงาทั้งหมด ทำให้อาหารแบนกว่าเดิม และยังรบกวนโต๊ะข้าง ๆ ด้วย

เลือกมุมตามทรงของจาน ไม่ใช่ถ่ายมุมเดียวทุกเมนู

ปัญหาที่พบบ่อยรองจากแสงคือการถ่ายทุกจานจากมุมเดียว คือนั่งที่เดิมแล้วยกมือถือขึ้นถ่ายเฉียงลง มุมนั้นใช้ได้กับบางเมนู แต่ทำให้อีกหลายเมนูดูเสียเปรียบ หลักง่าย ๆ คือ ถามตัวเองว่าความน่ากินของจานนี้อยู่ที่ด้านบนหรือด้านข้าง

ถ้าถ่ายชามจากมุมเฉียงแล้วขอบชามดูบิดเบี้ยว ให้ถอยออกแล้วใช้ปุ่มเลนส์ 2x แทนการจ่อใกล้

มุมจากด้านบนดูง่ายแต่พลาดง่ายเช่นกัน ถ้ามือถือไม่ขนานกับโต๊ะ จานกลมจะกลายเป็นวงรี และขอบโต๊ะจะดูเอียง เปิดเส้นตาราง (grid) ในตั้งค่ากล้อง แล้วจัดให้เส้นขนานกับขอบโต๊ะ มือถือหลายรุ่นมีเครื่องหมายบอกระดับเมื่อเล็งลงตรง ๆ ด้วย ถ้าอยากเข้าใจเรื่องเส้นตารางกับการจัดองค์ประกอบมากขึ้น อ่านต่อได้ใน เทคนิคถ่ายภาพด้วยมือถือ การใช้ขาตั้งกล้องและเลนส์เสริม

ส่วนมุมระดับจาน ให้วางมือถือต่ำลงจนเกือบแตะโต๊ะ แล้วค่อย ๆ ยกขึ้นจนเห็นผิวด้านบนนิดหนึ่ง เบอร์เกอร์ที่ถ่ายจากมุมนี้จะดูสูงและเห็นชีสไหลระหว่างชั้น ต่างจากถ่ายจากด้านบนที่เห็นแค่ขนมปังกลม ๆ หนึ่งก้อน

ร้านไฟสลัว รูปหม่นและเบลอ เพราะมือไม่นิ่งพอ

ในที่แสงน้อย กล้องต้องเปิดรับแสงนานขึ้นเพื่อให้ภาพสว่างพอ ช่วงเวลาสั้น ๆ นั้นถ้ามือขยับนิดเดียว รายละเอียดก็ละลายหายไป มือถือจึงพยายามช่วยด้วยการเร่งความสว่างในซอฟต์แวร์ ผลคือภาพมีเม็ดหยาบ และเนื้ออาหารถูกเกลี่ยจนเรียบเหมือนดินน้ำมัน

ลองนึกถึงการเขียนชื่อตัวเองบนรถเมล์ที่กำลังวิ่ง ต่อให้ลายมือดีแค่ไหน ตัวอักษรก็เบี้ยว กล้องในที่มืดก็เหมือนกัน วิธีแรกที่ทำได้ทันทีคือ หนีบข้อศอกแนบลำตัว หรือวางข้อศอกบนโต๊ะ ถือมือถือสองมือ แล้วกดชัตเตอร์ตอนหายใจออก หรือพิงมือถือกับแก้วน้ำและขวดเครื่องปรุงบนโต๊ะ

ถ้าคุณถ่ายรูปอาหารบ่อย ทั้งเพื่อรีวิวร้าน ขายของออนไลน์ หรือเก็บเมนูที่ทำเองที่บ้าน ขาตั้งเล็ก ๆ ช่วยตัดปัญหานี้ได้ตรงจุดที่สุด

อีกเรื่องที่ช่วยได้คือแตะหน้าจอตรงอาหารเพื่อให้กล้องโฟกัสและวัดแสงที่จานนั้น แล้วเลื่อนแถบความสว่างลงเล็กน้อย ภาพที่มืดกว่าจริงนิดหนึ่งยังแต่งให้สว่างขึ้นได้ แต่ส่วนที่สว่างจนขาวโพลน เช่นผิวมันบนแกงหรือฟองนม ดึงรายละเอียดกลับมาไม่ได้แล้ว โหมดกลางคืนของมือถือถ่ายมือเปล่าได้ แต่ต้องถือนิ่งจนกว่าจะนับถอยหลังเสร็จ ถ้าวางมือถือนิ่งได้ ภาพจะคมขึ้นอีก

เข้าใกล้ด้วยเลนส์ที่ถูกตัว ไม่ใช่ด้วยนิ้ว

ก่อนถ่ายทุกครั้ง ให้เช็ดเลนส์ด้วยผ้าเนื้อนุ่มหรือชายเสื้อที่สะอาด มือถือที่อยู่ในกระเป๋ากางเกงทั้งวันมักมีคราบนิ้วมือบนเลนส์ ซึ่งทำให้ภาพมีม่านขาวขุ่นและไฟรอบ ๆ ฟุ้งเป็นวง หลายคนคิดว่ากล้องเสื่อม แต่จริง ๆ แค่เลนส์สกปรก

อยากได้ภาพใกล้ อย่าเอากล้องมุมปกติจ่อจานจนชิด เพราะของที่อยู่ใกล้เลนส์จะบวมโตผิดสัดส่วน ถ้ามือถือมีปุ่มเลนส์ 2x หรือ 3x ให้กดปุ่มนั้นแล้วถอยออกมาจนกล้องโฟกัสได้ ภาพจะดูเป็นธรรมชาติกว่า ถ้าเข้าใกล้เกินไป มือถือบางรุ่นจะสลับกลับไปใช้กล้องหลักแล้วครอปภาพแทน ส่วนการถ่างนิ้วซูมเลยปุ่มเลนส์ที่มีในเครื่อง ภาพที่ได้คือการตัดภาพแล้วขยาย รายละเอียดจึงหายไป

ถ้าอยากเห็นเนื้อสัมผัสระยะใกล้มาก ๆ อย่างเม็ดน้ำตาลบนขนม หรือฟองบนกาแฟ ลองดูก่อนว่ามือถือมีโหมดมาโครในตัวหรือไม่ ถ้าไม่มี เลนส์มาโครแบบหนีบช่วยได้

เก็บของรกออกจากกรอบ แล้วแต่งสีให้กลับมาเหมือนจริง

เรื่องการจัดจาน ไม่ต้องถึงขั้นสไตลิสต์ แค่เก็บของที่ไม่เกี่ยวออกจากกรอบ ทิชชูยับ ๆ ขวดน้ำ รีโมตแอร์ ถุงพลาสติก แล้วเช็ดหยดซอสที่ขอบจาน ลองเหลือพื้นที่ว่างรอบจานบ้าง อาหารจะเด่นขึ้นเหมือนคนยืนคนเดียวกลางเวที

ช้อนที่ตักไว้ครึ่งคำ หรือมือที่กำลังบีบมะนาว ช่วยให้รูปดูมีชีวิตโดยไม่ต้องลงทุนอะไรเลย ถ้าชอบตระเวนกินอาหารริมทาง ลองหาเมนูไปถ่ายได้จาก ของกินริมทางแบบกรุงเทพฯ แท้ ๆ

สุดท้ายคือการแต่งภาพ ใช้แอปแต่งรูปที่มากับเครื่องก็พอ เพิ่มความสว่างนิดหน่อย ปรับความอุ่นของสีให้ข้าวกลับมาขาวและผักกลับมาเขียว แล้วเพิ่มความคมเล็กน้อย ระวังฟิลเตอร์ที่ดันสีจัด เพราะอาหารที่สีสดเกินจริงดูเหมือนของปลอม และถ้าคุณขายอาหาร ลูกค้าที่ได้ของจริงไม่ตรงกับรูปจะผิดหวัง

คำถามที่พบบ่อย

ต้องใช้มือถือรุ่นแพงถึงจะถ่ายรูปอาหารได้สวยไหม

ไม่จำเป็น มือถือราคากลาง ๆ ที่ใช้แสงจากหน้าต่าง ถือนิ่ง และเลนส์สะอาด มักได้รูปที่น่ากินกว่ามือถือรุ่นแพงที่ถ่ายใต้ไฟเพดานด้วยมือที่สั่น กล้องที่ดีกว่าช่วยได้มากที่สุดในที่มืด แต่แสงและมุมยังเป็นเรื่องที่ต้องทำเองอยู่ดี

ถ่ายรูปอาหารตอนกลางคืนที่บ้าน ไม่มีแสงหน้าต่าง ทำยังไงดี

ใช้โคมไฟตั้งโต๊ะวางไว้ด้านข้างของจาน แล้วปิดไฟเพดานที่อยู่ตรงหัว ถ้าแสงแข็งเกินไป ให้หันโคมไปส่องผนังหรือกระดาษขาวแผ่นใหญ่ แล้วใช้แสงที่สะท้อนกลับมาแทน อย่าเอากระดาษหรือทิชชูไปคลุมหรือแตะหลอดไฟ เพราะหลอดบางชนิดร้อนจัดจนกระดาษไหม้ได้ สีของโคมควรเป็นสีเดียวกับไฟอื่นในห้อง ถ้าแสงหลายสีปนกันจะแก้สีในภาพยาก เรื่องสีและอุณหภูมิของแสงไฟมีอธิบายไว้ใน คู่มือเลือกโคมไฟโต๊ะทำงาน

อยากให้เห็นควันลอยจากอาหารร้อน ๆ ต้องทำยังไง

ควันจะเห็นชัดเมื่อมีแสงส่องจากด้านหลังจานและฉากหลังเป็นสีเข้ม ลองวางจานให้หน้าต่างหรือโคมไฟอยู่ด้านหลัง แล้วถ่ายทันทีที่ยกมาเสิร์ฟ เพราะควันจะจางเร็วมากเมื่ออาหารเริ่มเย็น

โหมดถ่ายภาพบุคคล (portrait) ใช้ถ่ายอาหารได้ไหม

ได้ในบางกรณี โหมดนี้ทำให้ฉากหลังเบลอ ช่วยให้อาหารเด่นเมื่อถ่ายมุมเฉียงหรือมุมระดับจาน แต่ซอฟต์แวร์อาจเบลอผิดจุด เช่นขอบแก้วหรือเส้นก๋วยเตี๋ยวที่ยื่นออกมา ซูมดูภาพทุกครั้ง ถ้าขอบดูแปลกให้กลับไปใช้โหมดปกติแล้วเข้าใกล้ขึ้นแทน

ถ่ายรูปอาหารเพื่อขายของออนไลน์ ควรถ่ายกี่รูปต่อเมนู

อย่างน้อยสองถึงสามมุม มุมแรกให้เห็นทั้งจานว่าได้อะไรบ้าง มุมที่สองให้เห็นเนื้อสัมผัสใกล้ ๆ และถ้าขนาดสำคัญ ให้มีของที่คนคุ้นเคยอยู่ในภาพด้วย เช่นช้อนหรือมือ เพื่อให้ลูกค้ากะขนาดได้ ใช้แสงและฉากเดียวกันทุกเมนู หน้าร้านจะดูเป็นชุดเดียวกัน

สรุป

กล้องมือถือของคุณถ่ายอาหารได้น่ากินกว่าที่คิด ถ้าคุณช่วยมันเรื่องแสงด้านข้าง มุมที่เข้ากับจาน และความนิ่งเมื่อแสงน้อย ขาตั้งกับเลนส์เสริมมีไว้ต่อยอดเมื่อถ่ายบ่อย แต่ก้าวแรกคือมองหาหน้าต่างก่อนกดชัตเตอร์